Prof.Dr. Nezihi CANITEZ
1931-1994
Prof.Dr.Nezihi Canıtez

27 Aralık 1931 tarihinde Denizli’de doğdu. İlkokulu Denizli’de bitiren Nezihi CANITEZ, ortaokulu Kadıköy Yeldeğirmeni Ortaokulunda, lise eğitimini de Haydarpaşa Lisesi’nde tamamladı. 1954 Şubat döneminde İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Jeofizik Enstitüsüne kaydoldu ve 1958 Şubat döneminde mezun oldu. Aynı yıl İstanbul Teknik Üniversitesi Maden Fakültesi Jeofizik Kürsüsü’nde asistanolarak Prof.Dr. Kazım ERGİN gözetiminde doktora çalışmasına başladı.

1962 yılında “Gravite Anomalileri ve Sismolojiye göre Kuzey Anadolu’da arz kabuğunun yapısı” adlı çalışmasıyla Bilim Doktoru derecesini aldı. Bu ilk çalışmasında yer kabuğunun Orta Anadolu’dan Karadeniz’e doğru inceldiğini gösterdi.

1968 yılında Doçent, 1974 yılında Profesör ünvanını aldı.

15 Ocak 1988 yılında yarı-zamanlı statüye geçerek Belirti Mühendislik-Danışmanlık Ticaret A.Ş.’ni kurdu, 15 Mart 1994’te tekrar tam-zamanlı olarak bilimsel faaliyetlerine devam etti.

Yelpazesi geniş bir yerbilimci olan Nezihi CANITEZ, bilimsel yaşamı boyunca jeofiziğin hemen hemen her konusuna ilgi duymuş; gravite çalışmaları ile başlayan araştırmaları sismoloji, neotektonik, ısı akısı ve veri işlem konularında devam etmiştir.

Yerbilimlerinin dışında Osmanlı kaligrafisine ilgi duyan maharetli bir hattat olan Nezihi CANITEZ, Klasik Türk Müziği’ne de özel bir ilgi duyardı.

Nezihi CANITEZ hocamızı saygı ve sevgiyle anıyoruz.


İdari Görevler:

1974-1975:İTÜ Maden Fakültesi Dekanlığı

1977-1978:KTÜ Yer Bilimleri Fakültesi Dekanlığı

KTÜ Yer Bilimleri Fakültesi Dekanlığı

KTÜ Temel Bilimler Fakültesi Dekan Vekilliği

KTÜ Elektronik Hesap Bilimleri Enstitüsü Müdürlüğü

1978-1979:MTA Genel Direktörlüğü

1979-1980:Massachussets Institute of Technology (ABD) Misafir Araştırmacı

1980-1987:İTÜ Maden Fakültesi Jeofizik Mühendisliği Bölümü Başkanı

1984-1987:TÜBİTAK-MAM Yer Bilimleri Bölüm Başkanı

Ödüller:

1962:PİYALE, “En İyi Doktora Tezi” ödülü.

1986:Türkiye Jeoloji Kurumu, "Hamit Nafiz Pamir" ödülü.

 

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Prof.Dr. Kazım ERGİN
'in Prof.Dr. Nezihi CANITEZ'in vefatından sonra kendisi için kaleme aldıkları,

Sevgili ve aziz Nezihi;

Bu satırları yazmak benim için çok zor. Seni kaybetmek akla sığar bir olay değil. Birden oldu. Son ana kadar ümitleri yitirmemiştik. Ne yazık, ne yazık ki olan oldu. 37 yıllık beraberliğimiz bitti. Sana tanrıdan rahmet ve mağfiret dilerim. Nur içinde yat.

Seninle ilk tanışmamız dersimde olmuştu. Devamsızlar arasında idin. Ne var ki ara sınav, vize ve yarıyıl sınavlarında hep 20 üzerinden 20 alıyordun. Seni tanımıyordum. Yıl sonunda sana haber gönderip beni görmeni istemiştim. Tanıştığımız gün sana asistanlık teklif ettim. Kabul ettin. Başarılı çalışmaların o zaman 1957’de başlamış oldu. Taşkışla binasının üst katında bir odada beraber çalışmaya başladık. Bu beraberliğimiz 1960’da Maçka binasına taşınıncaya kadar sürdü.

Doktora çalışmaların için Etibank’tan bir gravimetre aleti sağlamıştık. Türkiye’de ilk kez bölgesel anlamda gravite profilleri ölçmüştün.Tek başına yürüttüğün bu profiller, Kuzey Anadolu Fay’ını dikey olarak kesiyordu. Bu çalışmalar sonunda fayın kuzey tarafında yerkabuğunun güneydekinden daha ince olduğunu ortaya çıkarmış oldun. Doktoranı 1962’de aldın. O zaman İTÜ Senatosu doktora tezine bir ödül vermişti.

Doçentlik çalışmalarında Türkiye’de aletsel dönemde kaydedilmiş büyük manyetüdlü depremlerimizde fay düzlemi çözümü yöntemini uygulayarak, faylanma türlerini saptamıştın. Bu eserin Türkiye’nin depremselliği konusunda klasik bir yapıt olmuş ve Türkiye’nin tektoniğine büyük katkıda bulunmuştur.

Doçentlik sınavında sıra deneme dersine gelmişti; yıl 1968, dersin konusu “levha tektoniği” idi. Levha tektoniği kavramı yeni gelişmeye başlamış ve kısa zamanda bir paradigma halini almıştı. Hazırlamış olduğun çok sayıda büyük boy şekillerle konuyu takdim etmiştin. Çok başarılı bir ders idi bu. Böylece doçentlik unvanını kazanmış oldun. Dersten sonra Doçentlik jürisi üyelerinden bir profesör bana yaklaştı ve “Kazım’cığım bunlar da nereden çıktı” diye sormuştu.

Bunu izleyen yıllarda yüzey dalgalarının dispersiyonu yöntemini kullanarak Türkiye’de ve Ege’de yerkabuğu yapısını; Ege bölgesinde gravite verilerinin yorumu ile yerkabuğu kalınlığı ve daha bir çok konularda araştırmaların, buluşların ve yayınların devam etti.

Hartley dönüşümünün jeofizik problemlerine uygulanması, Ege bölgesinde sismik tomografi, kodadan Q nun hesaplanması, yapay sismogramlar, kaynak fonksiyonu ve moment tensörü v.b… konularda araştırma yaptın ve yaptırdın.

Jeofizikte bilgisayar kullanımını ilk defa sen devreye soktun, öğrencilere öğrettin. Senin bu işe başladığın, yaygın bir şekilde uyguladığın ve öğrettiğin sıralarda, İTÜ’de bir “Bilgisayar Enstitüsü” kurulmakta idi. Senatoda, her fakülteden bir üye isteyip yönetim kurulunu oluşturmak istemiştik. Fakültelerden biri bizim bilgisayara ihtiyacımız yok diye cevap vermişti.

Bunu jeofizikte veri işlem konusu izledi. Bu konuda yayınlar yapmayı sürdürüyordun. Bu ve diğer konularda yalnız İTÜ’de değil başka üniversitelerde ve kuruluşlardaki tüm meslektaşlara gelişen jeofiziğin hocalığını, yazarlığını yapıyordun.

“Sinyal Analizi” ve “Levha Tektoniği” sempozyumları ile “Jeofizikte Modelleme” kollokyumunu düzenleyen, yürüten, yol gösteren ve sonunda kitaplar halinde yayınlanmalarını sağlayan da sendin.

Türkiye Jeoloji Kurumu tarafından 1986’da sana verilen Hamit Nafiz Pamir Ödülünü kat kat hak etmiştin.

Bütün bu gayretlerinle, yılmadan ortaya koyduğun bulguların, eserlerin sayesinde Türkiye’de jeofiziğin önderi, jeofizikçilerin önce ağabeyleri, daha sonra yol göstericisi, öncüleri oldun. Bütün bunları kısa sayılacak bir ömre sığdırdın. Keşke daha yaşayabilseydin. Felek Türkiye’nin en büyük jeofizikçisi olan seni aramızdan aldı. Genç jeofizikçileri öksüz bıraktı.

Ölümüne inanmak zor. Sen bizim içimizde, gönlümüzde yaşıyorsun. Nur içinde yat.

 

Kazım ERGİN

 

("Nezihi CANITEZ Sempozyumu" için hazırlanan Jeofizik Dergisi Özel Sayısı'ndan alınmıştır.Cilt: 9, Sayı 1-2, Yıl: 1995)